jeona morh

ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ - ਨਾਇਕ ਗਾਥਾ

(ਅਣਖ ਤੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗੀਤ)

[ਇੰਟਰੋ - ਦਮਦਾਰ ਤੂੰਬੀ ਤੇ ਢੋਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼]

ਮੁੱਖੜਾ (ਰਿਫ਼ਰੈਨ)
ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ, ਹਾਂ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਮੋਹਰੀ
ਅਣਖੀ ਪੁੱਤ, ਨਾ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ।
ਦਾਨੀ ਪੀਰ, ਉਹ ਲੁੱਟਦਾ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਨੂੰ
ਜਿਹਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ।
ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ, ਜਦੋਂ ਨਾਮ ਗੂੰਜੇ ਅੱਜ ਵੀ,
ਕੋਈ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਅੱਖ, ਉੱਚੀ ਕਰਿਆ।

ਅੰਤਰਾ ੧ (ਜਨਮ ਤੇ ਮਾਹੌਲ)
ਮੋੜ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਜੰਮਿਆ ਸ਼ੇਰ,
ਨਾਮ ਕਾਲਾ, ਪਰ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸੀ ਚਿੱਟਾ।
ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਦੇਖੇ ਸੀ ਓਹਨੇ ਕਹਿਰ,
ਕਿਵੇਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਤਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਹਿੱਸਾ।
ਮਹਾਂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੀ ਹੁਕਮਰਾਨੀ,
ਗੱਲ ਪਾੜ ਕੇ, ਕੋਈ ਨਾ ਦੱਸਦਾ।
ਓਦੋਂ ਅਣਖ ਨੇ ਫੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਹਥਿਆਰ,
ਜਦੋਂ ਪਿਓ ਦਾ ਸਿਰ, ਝੁਕਦਾ ਨਾ ਡਿੱਠਾ।

ਅੰਤਰਾ ੨ (ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਆਗਾਜ਼)
ਵਿੰਗੇ ਟੇਢੇ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਓਹ ਅਣਜਾਣ ਰਾਹੀ,
ਪਰ ਸੱਚੀ ਦੀਵਾਨੀ ਸੀ, ਓਹਦੀ ਕਲਮ-ਨਜ਼ਰ।
ਲੁੱਟ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਅੱਤ ਕਰਦਾ,
ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹਰ ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਸਫ਼ਰ।
ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਮ ਸੀ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਰੰਗ ਦਾ,
ਜਿਹੜਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਨਾ ਲਹਿੰਦਾ ਇੱਕ-ਦਮ।
ਥਾਣੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਠੋਕੀ,
ਜਿਉਂ ਲਲਕਾਰਾ ਦੇਵੇ, ਕੋਈ ਅੱਜ ਦਾ।

ਅੰਤਰਾ ੩ (ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ)
ਯਾਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰੀਕ, ਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦਾ ਭਾਈ,
ਤੜਫ਼ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ।
ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਤਲੀ 'ਤੇ,
ਹਰ ਇੱਕ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਜਿੰਦਾ।
ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੀ, ਮਿੱਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ,
ਉਸਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ, ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਮੋੜਿਆ।
ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਵਾਈ,
ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਦੁੱਖ-ਦਰਦ।

ਅੰਤਰਾ ੪ (ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ)
ਹੋਇਆ ਇਸ਼ਕ, ਹਾਂ ਜੱਟ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਇਆ,
ਦਿਲ 'ਚ ਸੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਥਾਂ।
ਰੰਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕੋ ਉਹ ਰੂਹ,
ਜਿਹੜੀ ਭੁੱਲ ਗਈ, ਉਸਦੇ ਡਾਕੂ ਦਾ ਨਾਂ।
ਪਰ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਲਾਈਆਂ ਸੀ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰਾਂ,
'ਦੱਸਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ'
ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੀ ਖਾਤਿਰ ਜਾਨ ਹਾਜ਼ਰ,
ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਟਾਉਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗ਼ਮ।”

ਅੰਤਰਾ ੫ (ਨਾਇਕ ਦਾ ਦਰਦ)
ਸੀਤਾ ਅੱਥਰੂ ਡੋਲ੍ਹੇ, ਮੋੜ ਦਾ ਦਿਲ ਰੋਇਆ,
ਜਦੋਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਮੁੜ ਨਾ ਸਕਿਆ।
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਕੀ ਮੋੜੇ,
ਉਹ ਤਾਂ ਅਣਖ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਪਿਆ ਤਪਿਆ।
ਪਰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, 'ਨਹੀਂ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਲੜਿਆ',
ਜਿਹੜਾ ਰਾਹ ਵਿੱਚ, ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਿਆ।
ਤਨ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ, ਪਰ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਸੀ,
ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਉਹਦਾ ਸੱਚਾ ਰਿਹਾ।

ਅੰਤਰਾ ੬ (ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ)
ਅੱਜ ਵੀ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ,
ਉਹਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਸੀ,
ਜਿਹੜਾ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ, ਜਗਾਉਂਦੀ।
ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਿਉਣਾ, ਬਣ ਗਿਆ ਕਿੱਸਾ,
ਜਿਹੜਾ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ, ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ।
ਲੋਕ ਨਾਇਕ, ਉਹ ਨਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ,
ਤੇ ਫਿਰ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ।

ਮੁੱਖੜਾ (ਰਿਫ਼ਰੈਨ)
ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ, ਹਾਂ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਮੋਹਰੀ
ਅਣਖੀ ਪੁੱਤ, ਨਾ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ।
ਦਾਨੀ ਪੀਰ, ਉਹ ਲੁੱਟਦਾ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਨੂੰ
ਜਿਹਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ।
ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ, ਜਦੋਂ ਨਾਮ ਗੂੰਜੇ ਅੱਜ ਵੀ,
ਕੋਈ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਅੱਖ, ਉੱਚੀ ਕਰਿਆ।

[ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਪਤੀ]

punjabi folk  tumbi flute